Dieta lekkostrawna - co jeść?

Dieta lekkostrawna – na czym polega?

Dieta lekkostrawna to sposób żywienia, którego zadaniem jest ograniczenie produktów i potraw mogących nadmiernie obciążać przewód pokarmowy. Może być stosowana między innymi podczas rekonwalescencji oraz w niektórych chorobach i dolegliwościach układu pokarmowego – zgodnie z indywidualnymi zaleceniami lekarza lub dietetyka.

Nie istnieje jednak jedna lista produktów odpowiednia dla każdego. Tolerancja poszczególnych potraw może się różnić, dlatego jadłospis powinien być dostosowany do stanu zdrowia i indywidualnych potrzeb.

1. Jakie produkty zbożowe wybierać?

W diecie lekkostrawnej często lepiej tolerowane są produkty zbożowe o mniejszej zawartości błonnika, takie jak jasne pieczywo pszenne, drobne kasze, biały ryż czy jasny makaron.

Produkty pełnoziarniste, grube kasze, otręby czy brązowy ryż mogą być w niektórych przypadkach gorzej tolerowane. Nie oznacza to jednak, że każda osoba musi całkowicie z nich zrezygnować – zakres ograniczeń zależy od przyczyny stosowania diety.

2. Jakie źródła białka wybierać?

W jadłospisie mogą znaleźć się chude i dobrze tolerowane źródła białka, na przykład gotowany lub duszony kurczak i indyk, chude ryby, jaja czy odpowiednio dobrane produkty mleczne.

Warto ograniczać bardzo tłuste mięsa, potrawy panierowane, smażone oraz dania zawierające dużą ilość tłuszczu.

Znaczenie ma również sposób przygotowania. Gotowanie w wodzie lub na parze, duszenie bez wcześniejszego obsmażania czy pieczenie bez dużej ilości tłuszczu są zazwyczaj lepszym wyborem niż smażenie.

3. Nabiał – czy można go jeść?

Produkty mleczne mogą być częścią diety lekkostrawnej, jeżeli są dobrze tolerowane. Można wybierać na przykład jogurt naturalny, kefir, chudy lub półtłusty twaróg oraz inne produkty o umiarkowanej zawartości tłuszczu.

Osoby, które źle tolerują laktozę, mogą potrzebować produktów bezlaktozowych. Nie ma jednak potrzeby eliminowania laktozy u każdej osoby stosującej dietę lekkostrawną.

4. Jakie warzywa wybierać?

Warzywa są ważnym elementem sposobu odżywiania, jednak przy diecie lekkostrawnej duże znaczenie może mieć ich rodzaj i sposób przygotowania.

Często dobrze tolerowane są gotowane warzywa, takie jak marchew, ziemniaki, dynia, cukinia czy buraki. W zależności od indywidualnej tolerancji można je gotować, dusić, przecierać lub przygotowywać w formie zup krem.

Surowe warzywa, warzywa kapustne, cebula, czosnek czy nasiona roślin strączkowych mogą u części osób powodować większy dyskomfort, dlatego ich ilość warto dostosować indywidualnie.

5. Jakie owoce na diecie lekkostrawnej?

Dobrym rozwiązaniem mogą być dojrzałe, miękkie owoce, najlepiej bez twardej skórki i pestek. W zależności od tolerancji można wybierać między innymi banany, pieczone jabłka, brzoskwinie czy inne miękkie owoce.

Owoce można również podawać w postaci musu, przecieru lub po obróbce termicznej.

Nie ma jednej zasady nakazującej wszystkim osobom na diecie lekkostrawnej całkowite wykluczenie owoców kwaśnych. Ich tolerancja może zależeć między innymi od rodzaju dolegliwości.

6. Tłuszcze w diecie lekkostrawnej

Duża ilość tłuszczu może sprawiać, że posiłek będzie trudniejszy do tolerowania. Dlatego tłuszcze warto stosować w umiarkowanych ilościach.

Można wybierać niewielkie ilości oliwy z oliwek lub oleju rzepakowego dodawanych do gotowych potraw. Warto natomiast ograniczyć potrawy smażone, bardzo tłuste sosy, fast food oraz ciężkie dania przygotowywane z dużą ilością tłuszczu.

Jak przygotowywać posiłki?

W diecie lekkostrawnej sposób przygotowania potraw może być równie ważny jak wybór produktów. Najczęściej stosuje się gotowanie w wodzie lub na parze, duszenie bez obsmażania oraz pieczenie bez dodatku dużej ilości tłuszczu.

W przypadku gorszej tolerancji pokarmów pomocne może być również rozdrabnianie, przecieranie lub miksowanie potraw.

Posiłki warto spożywać spokojnie i w porcjach dopasowanych do indywidualnej tolerancji.

Przykładowe lekkostrawne posiłki

Na śniadanie można przygotować delikatną owsiankę z dobrze tolerowanymi dodatkami, kaszę mannę z bananem albo jasne pieczywo z twarożkiem.

Na obiad sprawdzić się może gotowany kurczak lub ryba z ziemniakami albo białym ryżem oraz gotowaną marchewką lub cukinią.

Kolacja może składać się na przykład z delikatnej zupy krem, pieczywa z twarogiem albo lekkiego dania z jajkiem – zależnie od indywidualnej tolerancji.

Czego zwykle unika się na diecie lekkostrawnej?

W zależności od przyczyny stosowania diety ograniczeniu mogą podlegać potrawy smażone i bardzo tłuste, fast food, ostre przyprawy, produkty wzdymające, alkohol oraz produkty zawierające dużą ilość trudno tolerowanego błonnika.

Zakres ograniczeń nie powinien być jednak większy niż jest to potrzebne. Nieuzasadnione eliminowanie wielu produktów może niepotrzebnie utrudniać prawidłowe zbilansowanie jadłospisu.

Dieta lekkostrawna powinna być dopasowana indywidualnie

Dieta lekkostrawna nie jest jednym uniwersalnym jadłospisem dla każdego. To, które produkty będą dobrze tolerowane, zależy między innymi od przyczyny jej stosowania oraz indywidualnej reakcji organizmu.

Jeżeli dieta została zalecona w związku z chorobą, zabiegiem lub dolegliwościami przewodu pokarmowego, sposób żywienia najlepiej ustalić z lekarzem lub dietetykiem. Szczególnie ważna jest konsultacja, jeśli dolegliwości utrzymują się przez dłuższy czas, nasilają się lub towarzyszy im niezamierzona utrata masy ciała.